Кыргыз эл инсандары

Фоторепортаж
Залкарлар
Сүрөтчү Турат Кашымовдун фотоархивине кирсеңиз, кыргыздын сиз сагынган, сыйлаган не бир асыл адамдарына, кайталангыс жана залкар таланттарына «жолугасыз» да, өткөн мезгилдин кайра келгис керемет көз ирмемдерине саякаттап келесиз.
уландысы »

Дөө-шаалардын тагдыр тамчылары
Ак жаан
же Болот Бейшеналиевдин сүйүүсү, кайгысы, өлүмү тууралуу

Дөө-шаа актерлордун бири Болот Бейшеналиев. Бу дүйнөгө бир келди да, бир кетти. Бир жанды да, бир өчтү. Жөн кетпей ар бир кыргыздын жүрөгүнөн орун алып кетти. Болот Бейшеналиев десе көзүбүзгө өзү эмес «Ак Мөөрдөгү» Болот, «Биринчи мугалимдеги» Дүйшөн элестейт. Талант, тагдыр, арман. Бул үчилтиктин коштоосу менен бир өмүр кечирип, атагы дүңгүрөп, жүрөгү күңгүрөп жүрүп көзү өткөн кайталангыс адам Болот Бейшеналиев тууралуу бүгүн сөз кылалы. Бу жолу да кинорежиссер Замир Эралиев кайталангыс таланттын тагдыр тамчыларына токтолот.

уландысы »

Берметтер дүйнөсүндө
«Бетме-бет»
же «пахан» болгон чыныгы
Ысмайыл менен жолугушуу

Чыңгыз Айтматовдун согуш трагедиясына арналган эң бир табышмактуу да, карама-каршылыктуу да, өзгөчө бир чыгармасы «Бетме-бет» повести боюнча тартылган. Бул чыгарманын таң каларлык өз тагдыры бар. Советтик идеологияга туураланган бир беткей жактары кайра иштелип, демократиялык мезгилде кайра тартылганда «Куш өмүр» деген ажайып атты алган. Эң кызыгы, тасманын режиссеру Бакыт Карагулов баш болуп, каармандын прототиби, турмуштагы чыныгы Ысмайыл менен жолугушкан. Анда 1989-жыл эле дейт, Ысмайылдын ролун аткарган актер, КРнын эмгек сиңирген артисти Бусурман Одуракаев.

уландысы »

Канаттуулар сырттаны

Бүркүт үйүрү
8 карышкырды өлтүргөн >

Асыкбек ОМОРОВ, жазуучу
Табият менен жуурулуша жашап келген кыргыз эли жан-жаныбарлардын сырын кыйын түшүнгөн эл болгон. Ата-бабалар жапайы кайберендерден баштап, канаттууларды, майда жапайы жаныбарларды, коөн, түлкү, карышкыр, илбирстер сыяктуу бардык жаныбарларды ыйык тутушуп, аларды тукум курут кылышпай, турмуштук керектөөлөр учурунда гана тузак салган. Азыркы сөз кыла турганыбыз – канаттуулардын сырттаны – бүркүт.

Бүркүт боюнча айтып отурса, эл арасында өтө көп окуялар бар. Төмөндө, ар замандарда бүркүттөр уландысы »

Кыргыз таануу
ырым-жырымдар

Кошумча

Кошумча-жамандык-жакшылыкта элибиздин бири-бирине көрсөткөн жардамы, урмат-сыйы. Ар ким алына жараша (акча, мал, кийит, эгин-тегин, чөп-чар, отун-суу) жай айтат. Берешен элибиз ортодон чыгарып, белгилүү өлчөм чыгарат, же биригип мал союп, ал шарттуу түрдө болот. Бул «ыража» деп да айтылат. Айыл арасында, же тууган ичинде жону жукалардын башына жаманчылык түшсө бир жеңден кол, бир жакадан баш чыгарып, ага өмөчөктөп жардам берүү, жеңилин жерден, оорун колдон алуу биздин элде бар. Кошумча чогултуу – элибиздин урматы.
уландысы »

Берметтер дүйнөсүндө
«Акбаранын көз жашы»

Залкар жазуучубуз Чыңгыз Айтматовдун Нобель сыйлыгына көрсөтүлгөн «Баталга» («Плаха») романынын эң романтикалуу-трагедия бөлүгү ушундай ат менен театрларда спектакль болуп коюлган. Андан кийин кинорежиссер Дооронбек Садырбаев 1988-жылы эки сериялуу көркөм тасма тарткан. Бул көрүнүктүү режиссердун акыркы тасмасы болуп калды. Андан кийин ал саясатта күч сынады, депутаттык ишти аркалады. Эл аралык жана бүткүл союздук телефестивалдарда бир нече ирет сыйлыктарды жеңген, Маданияттын эмгек сиңирген кызматкери, Кыргыз эл артисти, «Манас» орденинин кавалери эле. Көзү өткөн соң «Кыргыз Эл Баатыры» наамына татыды.

уландысы »

АЙТМАТОВ – КЫЛЫМДЫН АСАН КАЙГЫСЫ
Адамзаттын Айтматовун шум ажал арабыздан сууруп кетпегенде быйыл 83кө чыкмак. А киши удулун таап көп айтып, көп кайрылчу Акыл-эс, Аң-сезим, Адамзат көйгөйлөрү күнү бүгүн жетимсиреп, ээсин издеп турмак эмес. Бирок жылдар удургуй, жыйырманчы кылым тарыхка айланып, жашоодон алыстаган сайын, Чыкебиздин Ак кемеси анын рухун жүктөнүп алып, биздин жээктен улам алыстап бараткансыйт. Аттиң арман, өлбөй кал!..
уландысы »

Экөө
«»Дордой» ассоциациясынын президенти Аскар Салымбеков жубайы Гүлмира Мамбеталиева менен. 1977-жылы баш кошушкан. Эки уулдун ата-энеси.

Аскар Салымбековдун өмүр­лүк жубайы Гүлмира Мамбеталиева менен ата-энеси, үй-бүлөсү, адабият, маданият тууралуу мындан алты жыл мурун жаңы жыл алдында маектешкен элем. Ошондо турмуштагы, жумуштагы маанайын сурасам, жумуштагы маанайы жалпы элдикиндей эле экенин, турмуштагы маанайын болсо он айга толгон Муса аттуу небересинин ар бир кыймылы, каткырыгы көтөрүп жатканын айткан эле. Ошол небереси чоңоюп, алты жаштын балалык кызыгын көрүп, бала бакчага барууда. Неберелеринин балширин тилине сүйүнгөн Гүлмира Сулаймановна «Балтаттуу» бейөкмөт коомдук бирикмесин ачып, балдарга камкордугун көрсөтүп келет. уландысы »

Экөө
Мамытбай Салымбеков
жубайы Асыл Токсобаева менен.
1973-жылы баш кошушкан. 2 уул, 1 кыздын ата-энеси,
6 неберенин чоң ата, чоң апасы.
Бул маек 2005-жылдын 30-декабры күнү алынган экен. Ошо күнү эсимде, гезитибиздин баш редактору Нуралы Капаров экөөбүз бул кишилерге чогуу барган элек. Нукеме «Шеф, байлардын жубайлары абдан капризи башынан ашкан, оңой менен биздей карапайым пенделерди жактырбаган текебер жандар болчу эле, бир жолу жазганыбызды жүз жолу оңдотуп, кайра-кайра чуркатып эсти оодарбаса болду» дедим. уландысы »

Бүбүсайра апа:
«Аскардын өңү мага, мүнөзү атасына окшош…»
- Апа, элге-журтка кызмат кылып жүргөн уулдарды тапкан өзүңүз жөнүндө сүйлөп берип олтурбайсызбы?
- Азан чакырып койгондогу атым Бүбүсара экен, чоң энемдин Бүбү деген кызы болгон экен, ошондон Бүбүсүн айттырбай жүрүп, Сайраке болуп калдым. Атамдан тогуз жашымда айрылдым. Апам жана менден кичүү үч бөбөгүм менен эптеп-септеп турмуш өткөрүп жүрдүк. Атам болсо контр деп айдалып кетти. Биз 1937-жылга чейин контрдун балдары деп окуй албай жүрүп, 37-жылдан кийин гана мектепте окудук. 1939-жылы 16 жашымда эле турмушка чыгып алдым. Ал убакта деле жашы жете электе турмушка чыккандарга катуу карашчу. Байым 1942-жылы согуштан оң колунан оор жаракат алып келди. Жашы жыйырмада эле да. Айылдагы чоң уста болучу. Айылда уста жок болуп калат деп ыйлап олтуруп, өзү колун кестирбей алып калыптыр. Акыры гангрена болуп, колунан айрылат деп айтышты эле доктурлар. Кудай жалгап Шулер деген немис доктур колун айыктырып койду. Доктурга барып-келип турганга жакын деп биз Ат-Башыга көчүп кеттик. ДЭУда иштеп, жумушчулардын үйүнөн алдык. Мен да колхозго эсепчи, китепканада, метеорологияда иштеп жүрдүм.
уландысы »